Claude Fable 5 geri döndü: Neden ABD yasağı 19 gün sonra kalktı?
ABD, Fable 5 üzerindeki ihracat kısıtlamasını 30 Haziran'da kaldırdı; model 1 Temmuz'da dünya genelinde açıldı. Aboneler 7 Temmuz'a kadar kullanabiliyor.
Claude Fable 5 yeniden erişilebilir. ABD Ticaret Bakanlığı, 12 Haziran'da uyguladığı ihracat kısıtlamasını 30 Haziran 2026'da kaldırdı; Anthropic de modeli 1 Temmuz'da Claude.ai, Claude API, Claude Code ve Claude Cowork üzerinden dünya genelinde açtı. Türkiye'deki kullanıcılar dahil herkes kapsam içinde. Tek şart, ücretli plan: Pro, Max, Team ve seçili Enterprise aboneleri 7 Temmuz'a kadar haftalık kullanım limitlerinin yarısına kadar Fable 5 çalıştırabiliyor, o tarihten sonra model kullanım kredisiyle çalışacak.
Böylece üç gün yayında kalıp devlet emriyle kapatılan modelin hikayesi, 19 günlük bir aranın ardından ikinci perdesine geçti.
Neden kapatılmıştı?
Kısa özet: 9 Haziran'da duyurulan Fable 5, 12 Haziran'da "ABD içinde ya da dışında herhangi bir yabancı uyruklunun" erişimini yasaklayan bir ihracat kontrolüne takıldı. Anthropic kullanıcıları uyruğa göre ayırt edemediği için tek seçeneği kullandı ve her iki modeli de küresel olarak kapattı.
Kapatma haberini yazdığımızda ortadaki en somut olay, X'te viral olan bir jailbreak paylaşımıydı. Anthropic'in yeniden yayına alma duyurusuyla tablo netleşti: ihracat kontrolünün gerekçesi, Amazon araştırmacılarının Fable 5'in korumalarını aşarak modele yazılım zafiyeti tespit ettirmeyi başardıkları bir rapordu. Anthropic, benzer sonuçların Claude Opus 4.8 ve GPT-5.5 gibi daha düşük kapasiteli modellerle de alınabildiğini savunuyor; yani şirkete göre sorun Fable 5'e özgü değildi.
Yasak nasıl kalktı?
Üç aşamada: Anthropic yeni bir savunma kurdu, bağımsız denetim bunu doğruladı, hükümet de kontrolü kaldırdı.
Şirket önce, siber güvenlik istismarına yönelik istekleri hedefleyen geliştirilmiş bir güvenlik sınıflandırıcısı eğitti; iddiasına göre bu katman, Amazon raporundaki tekniğin yüzde 99'dan fazlasını engelliyor. Riskli bulunan istekler ayrıca otomatik olarak Opus 4.8'e yönlendiriliyor. Ardından ABD'nin yapay zeka güvenlik kurumu CAISI'nin araştırmacıları önlemleri inceleyip "olağanüstü güçlü" değerlendirmesi yaptı — yasağı koyan devletin kendi kurumundan gelen bu onay, sürecin kilidini açan halka oldu. Son imza hükümetten geldi: Ticaret Bakanlığı ihracat kontrolünü 30 Haziran'da kaldırdı; kısıtlı kardeş model Mythos 5 için onay, şirketin aktardığına göre 26 Haziran'da zaten çıkmıştı. Fable 5 ertesi gün, 1 Temmuz'da yeniden yayına alındı. AWS, Google Cloud ve Microsoft Foundry tarafındaki erişim ise kademeli olarak devreye alınıyor.
Abonelikten çıkıyor mu?
Kısa vadede evet, kalıcı olarak hayır. 7 Temmuz'a kadar ücretli plan sahipleri Fable 5'i haftalık limitlerinin yüzde 50'sine kadar ek ücret ödemeden kullanabiliyor. Sonrasında model abonelik paketinden çıkıp kullanım kredisine geçecek. Anthropic bunun geçici bir kapasite önlemi olduğunu, talebin "çok yüksek ve öngörülmesi zor" seyrettiğini, yeterli kapasite sağlanınca modeli aboneliklerin standart parçası olarak geri getirmeyi hedeflediğini açıkladı. Fable 5'in aynı işte standart modellerden çok daha fazla token tükettiğini de hatırlatalım: denemek isteyenin bu haftayı değerlendirmesi mantıklı.
Geriye dönüp bakınca 19 günlük yasak, iki taraf için de bir ilkin provasıydı: hükümet ticari bir yapay zeka modelini saatler içinde kapattırabildiğini, Anthropic ise ek güvenlik katmanı ve bağımsız denetimle bu kararı geri çevirebildiğini gösterdi. Bundan sonra sınır modeli yayınlamak isteyen her şirketin masasında bu iki senaryo da duracak.
Sıkça sorulan sorular
Claude Fable 5'e Türkiye'den erişilebiliyor mu?
Evet. İhracat kontrolü kalktığı için 1 Temmuz 2026 itibarıyla erişim dünya genelinde, Türkiye dahil, yeniden açık. Kullanmak için Pro, Max, Team ya da seçili Enterprise planlarından biri gerekiyor; ücretsiz planda Fable 5 bulunmuyor.
7 Temmuz'dan sonra ne değişecek?
Fable 5 abonelik paketlerinden çıkıp kullanım kredisi sistemine geçecek; kullandığın kadar kredi harcayacaksın. Anthropic bu durumun geçici olduğunu, kapasite yeterli olunca aboneliklere dönüşün yeniden sağlanacağını söylüyor ama tarih vermiyor.
Fable 5 neden yasaklanmıştı?
Amazon araştırmacılarının, Fable 5'in korumalarını aşıp yazılım zafiyeti tespit ettirmeyi başardıklarını gösteren bir rapor üzerine ABD Ticaret Bakanlığı 12 Haziran 2026'da ihracat kontrolü uyguladı. Anthropic kullanıcıları uyruğa göre ayırt edemediği için erişimi tamamen kapatmayı seçmişti; yeni güvenlik sınıflandırıcısı ve CAISI incelemesinin ardından kısıtlama 30 Haziran'da kaldırıldı.
Kaynaklar
Haftalık özet bültenimize katıl
Teknoloji, yapay zeka, kripto ve borsadaki haftanın özetini Pazar sabahı e-postana gönderelim. Spam yok.