Gölbaşı Veri Merkezi: Türkiye'nin yapay zeka üssü
TÜRKSAT Gölbaşı Veri Merkezi'nin temeli atıldı. 35.300 m², yapay zeka için iki HPC odası ve veri egemenliği: Türkiye'nin verisi Türkiye'de kalıyor.
Türkiye, kendi yapay zeka altyapısını kuracağı en büyük adımlardan birini attı. TÜRKSAT'ın Ankara Gölbaşı'nda inşa edeceği yeni veri merkezinin temeli 22 Temmuz'da, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun katıldığı törenle atıldı. 35.300 metrekarelik tesis, ülkenin en büyük kamu veri merkezi olacak ve içindeki iki özel odayla doğrudan yapay zekaya hizmet edecek. Ana fikir tek cümlede özetlenebiliyor: Türkiye'nin verisi Türkiye'de kalacak.
Merkezde ne olacak?
Gölbaşı Veri Merkezi, sıradan bir sunucu binası değil; baştan yapay zeka ve büyük veri iş yükleri düşünülerek tasarlandı. Tesiste 6 standart sistem odası ile yapay zeka uygulamalarına ayrılmış 2 yüksek başarımlı hesaplama (HPC) odası bulunacak.
Aradaki fark güç yoğunluğunda: standart bir kabin 10 kilovat güç çekerken, yapay zeka odalarındaki kabinler 40 kilovata kadar çıkabiliyor. Bunun sebebi, modern yapay zeka modellerini eğiten grafik işlemcilerinin normal sunuculardan çok daha fazla enerji ve soğutma istemesi. Merkez toplamda 1.630 kabinlik kapasiteye sahip olacak ve modüler yapısı sayesinde ileride veri ihtiyacı büyüdükçe genişletilebilecek.
Tesis üzerinden bulut bilişim, yapay zeka, büyük veri, siber güvenlik, barındırma ve depolama hizmetleri verilecek. TÜRKSAT'ın açıklamasına göre proje üç temel üzerine kuruldu: güvenlik, ölçeklenebilirlik ve veri egemenliği.
Neden önemli: veri egemenliği
İşin kalbindeki kavram veri egemenliği. Bugün Türkiye'deki kurumların ve kullanıcıların verilerinin önemli bir kısmı, yurt dışındaki veri merkezlerinde tutuluyor. Bu, hem bir maliyet hem de bir bağımlılık demek. Gölbaşı gibi büyük ölçekli yerli bir merkez, özellikle kamu verilerinin ülke sınırları içinde, uluslararası güvenlik standartlarında saklanmasını mümkün kılıyor.
Yapay zeka tarafında bu daha da kritik hale geliyor. Yapay zeka modellerini eğitmek ve çalıştırmak devasa bir hesaplama gücü istiyor; bu gücün yurt içinde bulunması, Türkiye'nin kendi yapay zeka çözümlerini dışarıya bağımlı olmadan geliştirebilmesi anlamına geliyor. Dünya genelinde ülkeler ve şirketler bu altyapı için büyük bütçeler ayırıyor; Çin'in yapay zeka altyapısına yaptığı dev yatırımları ayrı bir yazıda ele almıştım. Gölbaşı, Türkiye'nin bu yarışta kendi zeminini kurma çabası.
Enerji tarafı: 2030'da 1 gigavat hedefi
Veri merkezlerinin en büyük ihtiyacı enerji. Bakan Uraloğlu töreni, daha geniş bir hedefle çerçeveledi: 2030'a kadar Türkiye'nin veri merkezi kurulu gücünü en az 1 gigavata çıkarmak. Bu, yapay zeka destekli kamu hizmetlerinin altyapısını hazır tutmayı amaçlayan bir plan.
Bu ölçekte bir güç, beraberinde enerji planlaması da getiriyor. Yapay zeka veri merkezlerinin neden bu kadar çok elektrik istediğini ve bunun enerji tercihlerini nasıl değiştirdiğini ayrı bir yazıda anlatmıştım; Türkiye tarafında ise yerli küçük modüler reaktör çalışmaları bu denklemin bir parçası olabilir.
Ne zaman hazır olacak?
Temel yeni atıldığı için merkez bir gecede hizmete girmeyecek. TÜRKSAT'ın hedefi, tesisi 2027 içinde hizmete açmak. Merkez aşamalı olarak devreye alınacak; ilk fazın ardından kapasite, TÜRKSAT'ın mevcut veri merkezine göre ilk etapta üç kat, sonraki aşamada sekiz katın üzerine çıkacak.
Sık sorulan sorular
Gölbaşı Veri Merkezi ne işe yarayacak? Bulut bilişim, yapay zeka, büyük veri, siber güvenlik, barındırma ve depolama hizmetleri sunacak. Özellikle kamu verilerinin yurt içinde, güvenli biçimde saklanması ve Türkiye'nin yapay zeka uygulamaları için gereken hesaplama gücünün ülke içinde bulunması hedefleniyor.
Merkez ne zaman hizmete girecek? Temeli 22 Temmuz 2026'da atıldı. TÜRKSAT, tesisi 2027 içinde hizmete açmayı hedefliyor. Merkez aşamalı olarak devreye alınacak ve kapasitesi zamanla artırılacak.
Yapay zeka için neden özel odalar gerekiyor? Yapay zeka modellerini eğiten işlemciler, normal sunuculardan çok daha fazla güç çekiyor ve daha yoğun soğutma gerektiriyor. Gölbaşı'ndaki HPC odalarında kabin başına güç 40 kilovata kadar çıkıyor; bu, standart odalardaki 10 kilovatın dört katı.
Kaynaklar
Haftalık özet bültenimize katıl
Teknoloji, yapay zeka, kripto ve borsadaki haftanın özetini Pazar sabahı e-postana gönderelim. Spam yok.