Claude Fable 5 yine yasaklandı: ABD hükümeti 3 gün sonra kapattırdı

Yapay zeka tarihinin en hızlı iniş çıkışlarından birine tanık olduk. Anthropic, 9 Haziran 2026'da bugüne kadar herkese açtığı en güçlü modeli Claude Fable 5'i büyük bir gururla duyurmuştu. Aradan yalnızca üç gün geçti ve model, ABD hükümetinin emriyle dünya genelinde kapatıldı. Şimdi Anthropic, ortadan kaybolan bir ürün için para ödeyen müşterilerine iade yapıyor.

Burada "yine" demek yanlış olmaz, çünkü bu gücün kısıtlanması yeni değil. Anthropic'in asıl güçlü modeli Mythos, daha nisan 2026'da tanıtılmıştı; ama tek başına yüzlerce güvenlik açığı üretebilen tehlikeli siber yetenekleri yüzünden kamuya hiç açılmadı. Sadece Project Glasswing kapsamındaki seçili kurumlara (zamanla 15'ten fazla ülkede yaklaşık 150 kuruluşa) verildi; Anthropic modeli sıradan kullanıcılara açmaktan çekiniyordu. Fable 5 işte tam da o gücün güvenlik filtreleriyle paketlenmiş, herkese açık sürümüydü. Şimdi bu filtreli versiyon da yasaklanınca, Mythos sınıfı güç bir kez daha kapıların ardına kapanmış oldu.

Ne oldu?

12 Haziran 2026'da ABD Ticaret Bakanlığı, Anthropic'e Fable 5'i ve onun kısıtlı kardeşi Mythos 5'i askıya alma talimatı verdi. Şirket, talimatın ardından saatler içinde modelleri devre dışı bıraktı. Emir, Ticaret Bakanı Howard Lutnick tarafından doğrudan Anthropic CEO'su Dario Amodei'ye iletildi.

Talimatın biçimi dikkat çekici: bir ihracat kontrolü kısıtlaması. Ulusal güvenliği gerekçe gösteren karar, modele "ABD içinde ya da dışında herhangi bir yabancı uyruklu" tarafından erişilmesini yasakladı. Anthropic, kullanıcıları gerçek zamanlı olarak uyruklarına göre güvenilir biçimde ayıramayacağı için tek seçeneği kullandı: her iki modeli de tüm dünyada, herkese kapattı.

Tetikleyici: viral bir jailbreak

Bu ani müdahalenin arkasında somut bir olay var. 10 Haziran 2026'da, "Pliny the Liberator" olarak bilinen bir isim, Fable 5'in güvenlik filtrelerini aşan bir jailbreak'i X üzerinde paylaştı ve içerik hızla viral oldu. Fable 5, Mythos sınıfı yeteneklere sahip, siber güvenlik ve biyoloji gibi alanlarda güçlü bir modeldi; filtrelerinin aşılabildiğinin kanıtlanması, hükümetin endişesini tetikleyen kıvılcım oldu.

Para iadesi ve etkilenmeyenler

Fable 5, 9 Haziran'da herkese açılmış, ayrıca Pro, Max, Team ve Enterprise abonelerine 22 Haziran'a kadar ücretsiz sunulmuştu. Model bir gecede ortadan kalkınca Anthropic, ücret ödeyen kullanıcılara iade süreci başlattı.

İyi haber şu: kapatma yalnızca Fable 5 ve Mythos 5 ile sınırlı. Claude Opus 4.8 ve Anthropic'in diğer tüm modelleri çevrimiçi kalmaya devam ediyor. Yani günlük Claude kullanıcısı bu kapatmadan doğrudan etkilenmiyor.

Ne anlama geliyor?

Bu olay, yapay zeka ile ulusal güvenlik arasındaki gerilimin artık teorik olmaktan çıkıp somut bir müdahaleye dönüştüğünün en net işareti. Bir hükümetin, üç gün önce piyasaya sürülmüş ticari bir yapay zeka modelini saatler içinde kapattırabilmesi, sektör için yeni bir eşik.

İronik olan şu: Anthropic zaten yapay zekanın kontrolden çıkabileceği uyarısını en yüksek sesle yapan şirketlerden biriydi. En güçlü modelini güvenlik filtreleriyle açtı, ama filtreler aşıldı ve sonuç, kendi savunduğu temkinli çizginin devlet eliyle dayatılması oldu. Project Glasswing gibi güvenlik odaklı girişimlere rağmen, Mythos sınıfı yeteneklerin kamuya açılması fikri şimdilik fiilen rafa kalktı.

Sık sorulan sorular

Claude Fable 5 neden kapatıldı? ABD Ticaret Bakanlığı, ulusal güvenliği gerekçe gösteren bir ihracat kontrolü kararıyla modele yabancı uyrukluların erişimini yasakladı. Anthropic kullanıcıları uyruğa göre ayıramayacağı için Fable 5 ve Mythos 5'i dünya genelinde kapattı. Süreci 10 Haziran'da paylaşılan viral bir jailbreak tetikledi.

Diğer Claude modelleri de kapandı mı? Hayır. Kapatma yalnızca Fable 5 ve Mythos 5 için geçerli. Claude Opus 4.8 dahil diğer tüm modeller çevrimiçi çalışmaya devam ediyor.

Fable 5'e para ödeyenler ne olacak? Anthropic, ücret ödeyip erişimi kaybeden kullanıcılara iade yapıyor. Model 22 Haziran'a kadar abonelere ücretsiz sunuluyordu; ücretli kullanım için ödeme yapanlar iade kapsamında.