Yeni reklam kuralları: sahte indirim ve AI reklam bitiyor
1 Ağustos'ta yürürlüğe giren yönetmelik sahte indirimi, etiketsiz AI reklamını ve sahte yorumu yasaklıyor. Tüketici için tam olarak ne değişiyor?
"Önce fiyatı yükselt, sonra üstüne büyük indirim etiketi yapıştır" numarası 1 Ağustos'tan itibaren yasadışı hale geliyor. Ticaret Bakanlığı'nın Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'ndeki değişiklik 1 Temmuz'da Resmi Gazete'de yayımlandı; kuralların çoğu 1 Ağustos'ta yürürlüğe giriyor. Sahte indirimden etiketsiz yapay zeka reklamlarına, doğrulanmamış yorumdan gizli fenomen tanıtımına kadar internetteki alışverişin birçok karanlık köşesine dokunuyor. En çok işine yarayacak değişiklikler şöyle.
Sahte indirim: artık son 10 günün fiyatı esas
Bence En çok işe yarayacak kural bu. Bir ürün indirime girdiğinde, indirimli fiyatın yanında gösterilen "eski fiyat" artık keyfi olamayacak; indirimin başladığı günden önceki son 10 gün içindeki en düşük fiyat referans alınacak. Yani satıcı, kampanyadan bir gün önce fiyatı şişirip "%50 indirim" diye sunamayacak. Çabuk bozulan ürünler (meyve, sebze) ve hizmetler için bir önceki fiyat esas alınıyor.
Bu, özellikle büyük indirim günlerinde (Efsane Cuma, yaz/kış kampanyaları) tüketicinin en çok kandırıldığı noktaydı. Kural, "indirim" etiketinin gerçekten indirim anlamına gelmesini sağlıyor.
Yapay zeka reklamı: etiket zorunlu, sahte deneyim yasak
İki ayrı düzenleme var. Birincisi: gerçek bir insandan ayırt edilemeyen dijital karakterler (yapay zeka üretimi yüzler, sesler) reklamda kullanılıyorsa, bunun yapay zeka ile üretildiği açıkça belirtilmek zorunda. İkincisi ve daha sert olanı: gerçek bir kişinin yapay zeka kopyasını oluşturup, o ürünü gerçekten denemiş gibi gösteren sahte deneyim reklamları tamamen yasak. Deepfake bir tanınmış yüzün elinde ürünle "bunu kullanıyorum" demesi artık suç.
Sahte yorum: sadece gerçek alıcı yorum yazabilecek
E-ticaret platformlarında satın alması doğrulanamayan kaynaklardan gelen yorumlar yayınlanamayacak. İşletmeler, yorumların gerçek deneyime dayandığını sağlayacak doğrulama mekanizması kurmak zorunda. Bir başka önemli ayrıntı: olumlu ve olumsuz yorumların hepsi aynı yerde, eşit erişilebilir gösterilmeli — yani platform, kötü yorumları farklı bir sekmeye gömüp iyileri öne çıkaramayacak. Sahte ve seçilmiş yorumların tüketiciyi yönlendirmesine karşı doğrudan bir önlem. Yorum ve puan manipülasyonu, internet dolandırıcılığının da sık kullanılan bir aracıydı.
Fenomen tanıtımı: "reklam" yazmak zorunlu
Sosyal medya fenomenleri ilk kez yönetmelikte doğrudan tanımlandı. Bir kazanç, indirim ya da herhangi bir menfaat karşılığında yapılan tanıtımlarda "reklam" veya "tanıtım" ibaresi zorunlu hale geldi. Gizli reklam, yani ürünü sanki kendi tercihiymiş gibi öneren ama arkada anlaşma olan paylaşımlar, artık açık ihlal.
Uymayan ne kadar ceza öder?
Yaptırım tarafı zaten aktif çalışıyor. Reklam Kurulu, 2026'nın ilk yedi ayında 21 binden fazla dosyayı karara bağladı ve yanıltıcı reklamlara 185 milyon lirayı aşan idari para cezası uyguladı; ısrarla sürdürülen ihlallere üst sınırdan ceza kesildi. Yeni yönetmelik bu denetimin ağını genişletiyor: reklam durdurma, idari para cezası ve gerektiğinde erişim engeli masada. Bu tür yaptırımların ne kadar caydırıcı olabildiğini Anayasa Mahkemesi'nin Trendyol-Hepsiburada kararı da göstermişti.
Şahsi Düşüncem
Bu düzenlemede beni en çok ikna eden şey zamanlaması oldu. Yapay zeka içeriğinin gerçekten ayırt edilemez hale geldiği bir dönemde, "bu reklamdaki kişi gerçek mi" sorusunu yasal zemine oturtmak yerinde bir adım.
SSS
Yeni reklam kuralları ne zaman yürürlüğe giriyor? Yönetmelik 1 Temmuz 2026'da Resmi Gazete'de yayımlandı, kuralların büyük kısmı 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giriyor.
Sahte indirim kuralı tam olarak nasıl işliyor? İndirimli fiyatın yanında gösterilen eski fiyat, indirimin başlamasından önceki son 10 gün içindeki en düşük fiyat olmak zorunda. Böylece önce zam yapıp sonra sahte indirim gösterme engelleniyor.
Fenomenler her paylaşımına "reklam" yazmak zorunda mı? Bir kazanç, indirim ya da menfaat karşılığı yapılan tanıtımlarda evet. Karşılıksız, tamamen kişisel bir öneride bu zorunluluk yok; ama arada herhangi bir anlaşma varsa "reklam" ya da "tanıtım" ibaresi şart.
Kaynaklar
Haftalık özet bültenimize katıl
Teknoloji, yapay zeka, kripto ve borsadaki haftanın özetini Pazar sabahı e-postana gönderelim. Spam yok.