Türkiye Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı 13 Haziran'da açıklanıyor

Türkiye, son yıllarda yapay zeka alanında büyüyen küresel rekabetin neresinde duruyor? Bu sorunun resmi yanıtı 13 Haziran 2026 Cumartesi günü geliyor: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı'nı kamuoyuyla paylaşacak. Açıklamayı yapan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, AI Tomorrow Summit 2026'da planın ana hatlarını ve kurumsal altyapıyı duyurdu. Detayları ve ne anlama geldiğini sıraladık.

Hızlı bakış

Konu	Detay
Açıklama tarihi	13 Haziran 2026, Cumartesi
Açıklayacak isim	Cumhurbaşkanı R. Tayyip Erdoğan
Ön bilgi veren	Cevdet Yılmaz (Cumhurbaşkanı Yardımcısı)
Mekan	AI Tomorrow Summit 2026 (önceki açıklama)
Odak alanı	İnsan kaynağı, hesaplama altyapısı, veri ekosistemi, sektörel uygulamalar, yönetişim
Kurumsal yapı	2 yeni genel müdürlük (25 Aralık 2025'te kuruldu)
Türkiye AI endeksi	2021'de 44, 2024 sonunda 34 (+10 basamak)
Düzenleme felsefesi	"Kuralsız ilerlemesin, ama aşırı düzenlemeden kaçınılsın"

Cevdet Yılmaz ne dedi?

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Yapay Zeka Politikaları Derneği'nin (AIPA) düzenlediği AI Tomorrow Summit 2026 etkinliğinde "Türkiye Yüzyılında Yapay Zeka: Strateji ve Vizyon" başlıklı oturumda konuştu. Buradan çıkan üç önemli mesaj var:

Plan 13 Haziran'da gelecek. Vizyon ve eylem planı, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından açıklanacak; bu, planın sembolik ağırlığının yüksek tutulmak istendiğinin işareti.

Beş odak alan belirlendi:

• Güçlü insan kaynağı
• Yüksek başarımlı hesaplama altyapıları
• Veri ekosistemi
• Sektörel uygulamalar
• Yönetişim mekanizmaları

Türkçe LLM stratejisi: Sovereign AI gerçekten oluyor mu?

Yılmaz'ın altını çizdiği bir başlık da Türkçe Büyük Dil Modeli (LLM) çalışmaları. Hükümetin yaklaşımı net: "Türkiye'nin kendi verisiyle eğitilen, kendi ihtiyaçlarına göre tasarlanan ve stratejik sektörlerde kullanılabilen" yerli modeller.

Bu, küresel AI sektöründe "sovereign AI" (egemen yapay zeka) adıyla öne çıkan akımın Türkiye karşılığı. Önem verilen sektörler:

• Sağlık (klinik karar destek, görüntü işleme)
• Finans (risk modelleme, KYC)
• Eğitim (Türkçe içerik, kişiselleştirilmiş öğrenme)
• Telekomünikasyon (operatör hizmetleri, müşteri deneyimi)

Türkçe temsiliyetin neden stratejik olduğu açık: OpenAI GPT-5 Türkiye yazısında tartıştığım gibi, büyük modeller hâlâ İngilizce ağırlıklı eğitiliyor; Türkçe nüans, hukuki terminoloji ve kültürel bağlam yetersiz kalabiliyor. Yerli model bunu kapatma potansiyeli taşıyor.

"Tüketen değil, üreten ülke" hedefi

• Yerli model geliştirme yatırımı
• Veri merkezi kapasitesi artırma
• GPU/hızlandırıcı tedarik politikası
• AR-GE teşvikleri

Agentic AI ve yeni nesil mimari vurgusu

Planın araştırma odakları arasında agentic AI uygulamaları, sovereign AI yaklaşımı, veri egemenliği ve yeni nesil model mimarileri yer alıyor.

Agentic AI bugünün konusu: artık modeller sadece soru cevaplayan asistanlar değil, çoklu adımlarda iş yürüten ajanlar. Anthropic'in Claude Code'u, OpenAI'ın Operator'ü bu yönde örnekler. ChatGPT'nin yeni Dreaming V3 hafıza mimarisi de bu evrime yaslanıyor. Türkiye'nin bu alanda hem güvenlik hem ürün geliştirme tarafında çalışma yapmak istemesi makul.

Türkiye'nin küresel sıralaması: 44'ten 34'e

Türkiye 2021'de küresel yapay zeka endekslerinde 44'üncü sırada yer alıyordu; 2024 yılı sonunda 34'üncü sıraya yükseldi. 10 basamaklık tırmanış, 3 yıllık süreç için göz ardı edilemez bir hareket.

Yine de bu sıralama, ABD–Çin ikilisinin önündeki uçurumu kapatmıyor. Ülkeler arası karşılaştırmada Türkiye, Orta Doğu ve Doğu Avrupa'da öne çıkıyor ama küresel ilk 10'dan hâlâ uzak. Vizyon planının bu trendi sürdürüp sürdüremeyeceğini önümüzdeki yıllarda göreceğiz.

Bireysel kullanıcı ve şirketler için ne anlama gelir?

Plan resmî politika belgesi; günlük hayata yansımaları kademeli olacak. Olası dolaylı etkiler:

• Türkçe AI ürünleri: Yerli LLM'lerin kullanıma sunulması (önümüzdeki 12-24 ay)
• Kamu hizmetlerinde AI: e-Devlet entegrasyonları, sağlık karar destek
• Veri merkezi yatırımları: Yerel altyapıda artış, latency düşüşü
• AR-GE teşvikleri: Yerli AI girişimleri için fon ve hibe
• İstihdam: AI yetenek havuzu için eğitim programları (Yılmaz'ın altını çizdiği "sosyal adalet" boyutu)

Bireysel kullanıcı için sıcak sonuç şimdilik düşük; orta vadede Türkçe-yetkin model erişimi en somut beklenti.

Sık sorulan sorular

Türkiye Yapay Zeka Vizyonu ne zaman açıklanacak? 13 Haziran 2026 Cumartesi günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuyla paylaşılacak.

Plan hangi alanlarda odaklanacak? Beş odak: güçlü insan kaynağı, yüksek başarımlı hesaplama altyapıları, veri ekosistemi, sektörel uygulamalar ve yönetişim mekanizmaları.

Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü ne yapacak? Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesindeki müdürlük; veri merkezi ve bulut bilişim altyapısı geliştirme, standart belirleme, sertifikasyon, AR-GE desteği ve uluslararası işbirliği görevlerini üstlenecek.

Kamu Yapay Zeka Genel Müdürlüğü hangi alanlarda çalışacak? Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı bünyesindeki müdürlük; kamuda yapay zeka uygulamalarına yönelik mevzuat, ulusal politika, strateji ve eylem planlarının hazırlanmasına katkıda bulunacak.

Türkçe LLM çalışmaları var mı? Evet. Hükümet, Türkiye'nin kendi verisiyle eğitilen, kendi ihtiyaçlarına göre tasarlanan yerli büyük dil modellerini stratejik öncelik olarak değerlendiriyor. Hedef sektörler: sağlık, finans, eğitim, telekomünikasyon.

Plan AB modeline mi yakın, ABD modeline mi? Cevdet Yılmaz'ın ifadesi "kuralsız ilerlememeli, ama aşırı düzenlemeden kaçınılmalı" yönünde — bu, AB AI Yasası'nın katı çerçevesi ile ABD'nin görece serbest yaklaşımı arasında orta bir konum işaret ediyor.

Bireysel kullanıcı için pratik sonuç ne olur? Kısa vadede dolaylı (e-Devlet AI hizmetleri, Türkçe AI ürünleri); orta vadede yerli Türkçe model erişimi en somut beklenti. Şirketler için kamu AI ihalelerinin artması da olası.

Kaynaklar

• Anadolu Ajansı — Yılmaz: Yapay Zeka Vizyonu 13 Haziran'da kamuoyuyla paylaşılacak
• TRT Haber — Türkiye'nin Yapay Zeka Vizyonu 13 Haziran'da açıklanacak
• Sanayi Bakanlığı — Millî Teknoloji ve Yapay Zekâ Genel Müdürlüğü
• DonanımHaber — Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü kuruldu
• Doviz.com — Kamu Yapay Zeka Genel Müdürlüğü kuruldu