NASA Artemis III ekibini açıkladı: Ay'a iniş 2028'e kaldı

NASA, yıllardır beklenen soruya nihayet yanıt verdi: Ay'a gidecek yeni neslin ilk ekibinde kimler var? 9 Haziran 2026'da açıklanan Artemis III mürettebatı dört isimden oluşuyor. Ama bu duyurunun küçük bir yıldızı var ve onu en baştan söylemekte fayda var: malesef bu ekip Ay'a ayak basmayacak.

Komuta koltuğunda Randy Bresnik oturuyor. Eski bir deniz piyadesi savaş pilotu, üstelik TOPGUN mezunu. 2009'da uzay mekiğiyle, 2017'de de Uluslararası Uzay İstasyonu'nda olmak üzere toplam 149 gününü yörüngede geçirmiş bir isim. Pilot koltuğunda ise Avrupa Uzay Ajansı'ndan (ESA) İtalyan astronot Luca Parmitano var. Parmitano, uzay istasyonuna komuta eden ilk İtalyan ve aynı zamanda eski bir hava kuvvetleri test pilotu.

Görev uzmanları kısmında iki tanıdık profil dikkat çekiyor. Frank Rubio, Ordu'da 28 yıl hizmet vermiş bir hekim ve elinde sıradan olmayan bir rekor tutuyor: 2022-2023 arasında uzayda kesintisiz 371 gün kalarak bir Amerikalının tek seferde gerçekleştirdiği en uzun uzay uçuşu rekorunu kırdı. Bu onun ikinci uçuşu olacak. Dördüncü isim Andre Douglas ise ekibin tek acemisi. Daha önce Johns Hopkins Üniversitesi'nin uygulamalı fizik laboratuvarında uzay robotiği üzerine çalışan bir mühendis, 2022'de astronot oldu ve ilk kez uzaya çıkacak. Yedek olarak Bob Hines de ekiple birlikte eğitim görecek.

Peki bu görev neden Ay'a inmiyor?

İşte planın aslında en dikkat çekici kısmı burası. Artemis III uzun süre programın "geri dönüş anı", yani astronotların yeniden Ay yüzeyine ayak basacağı görev olarak anlatıldı. Ama takvim ve teknik gerçekler bu rolü değiştirdi. NASA'nın güncel planına göre Artemis III, 2027'nin sonunda fırlatılacak ve mürettebat Dünya yörüngesinde kalacak.

Görevin asıl amacı bir prova. Orion uzay aracı, SpaceX ve Blue Origin tarafından geliştirilen ticari iniş araçlarının test versiyonlarıyla yörüngede ilk kez yanaşma ve kenetlenme denemesi yapacak. Yani astronotlar, gerçek iniş öncesinde en riskli manevranın provasını uzayda canlı olarak gerçekleştirecek. Asıl Ay yüzeyine iniş, yani astronotların Ay'ın güney kutbuna adım atacağı an, artık Artemis IV görevine, 2028'e kaydırıldı.

Bu, hayal kırıklığı gibi görünebilir ama mühendislik açısından mantıklı bir tercih. Kenetlenme, uzay görevlerinin en kritik ve en çok şeyin ters gidebileceği aşamalarından biri. NASA, bunu önce ekipsiz değil, tam ekiple ama güvenli Dünya yörüngesinde test ederek 2028'deki gerçek iniş riskini düşürmeyi hedefliyor.

İki şirket, tek hedef

Dikkat çeken bir başka nokta, görevin iki özel şirketin omuzlarında yükselmesi. Hem SpaceX hem de Blue Origin kendi insanlı iniş araçlarını geliştiriyor ve Artemis III, bu araçların birinin ya da her ikisinin yörüngede sınanacağı ilk gerçek sahne olacak. NASA'nın bu ikili bahsi, özel uzay sektörünün artık Ay programının yedek oyuncusu değil, asli taşıyıcısı haline geldiğini gösteriyor. Aynı milyarlarca dolarlık kontratları gördüğümüz savunma ve uydu tarafında olduğu gibi, derin uzayda da kamu-özel iş bölümü kalıcılaşıyor.

Fırlatma tarafında ise işi NASA'nın kendi devasa roketi SLS üstlenecek. Orion ve mürettebatı Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden alçak Dünya yörüngesine taşıyacak olan SLS, sistem kontrollerinin ardından o kritik kenetlenme denemesine zemin hazırlayacak.

Sık sorulan sorular

Artemis III astronotları Ay'a inecek mi? Hayır. Artemis III, 2027 sonunda Dünya yörüngesinde gerçekleşecek bir prova görevi. Mürettebat, SpaceX ve Blue Origin'in iniş araçlarıyla yanaşma ve kenetlenme testi yapacak. Ay yüzeyine ilk insanlı iniş Artemis IV'e, 2028'e planlandı.

Artemis III ne zaman fırlatılacak? NASA'nın güncel takvimine göre görev 2027'nin sonunda fırlatılacak. SLS roketi, Orion aracını ve dört kişilik ekibi Kennedy Uzay Merkezi'nden yörüngeye taşıyacak.